تصمیم و تصمیم‌سازی

تصمیم خوب را فقط از نتیجه‌اش نمی‌شود شناخت.

نتیجه را باید جدی گرفت. اما اگر برای یادگیری فقط به برد و باخت نگاه کنیم، ممکن است شانس را مهارت حساب کنیم و خطای فکر را نبینیم.

جلد اختصاصی یادداشت «تصمیم خوب را فقط از نتیجه‌اش نمی‌شود شناخت.»؛ نشان نگاه دوم محمودرضا فرهادی

دو مدیر تصمیمی می‌گیرند. یکی با فرض‌های روشن و بررسی مناسب، اما نتیجه بد می‌شود. دیگری بدون بررسی کافی جلو می‌رود و نتیجه خوبی می‌گیرد. آیا از همین دو نتیجه می‌توان فهمید کدام بهتر تصمیم گرفته است؟

نتیجه مهم است، توضیح هم مهم است

قرار نیست با حرف زدن درباره فرایند، مسئولیت نتیجه را کم کنیم. مدیر باید پاسخ‌گو باشد. اما پاسخ‌گویی وقتی به یادگیری کمک می‌کند که بفهمیم نتیجه از کدام بخش تصمیم، کدام بخش اجرا و کدام اتفاق بیرونی آمده است.

وگرنه ممکن است انتخاب پرریسک خوش‌شانس را تکرار کنیم، یا از تصمیمی قابل دفاع، فقط چون یک بار نتیجه نداده، فرار کنیم.

قبل از نتیجه، رد فکرمان را بگذاریم

پیشنهاد من یادداشتی کوتاه پیش از تصمیم‌های مهم است. مسئله چیست؟ چه گزینه‌هایی داریم؟ چه چیزی را می‌دانیم؟ کدام فرض اگر غلط باشد تصمیم عوض می‌شود؟ چه زمانی دوباره نگاه می‌کنیم؟

ارزش این یادداشت در این است که بعدا نتوانیم بی‌سروصدا داستان تصمیم را متناسب با نتیجه بازنویسی کنیم. قرار نیست گزارش سنگین دیگری به جلسات اضافه شود.

برگه ثبت تصمیم

انتخاب امروز و گزینه کنارگذاشته‌شده؛ مهم‌ترین دلیل و عدم قطعیت؛ انتظار قابل مشاهده با بازه زمانی؛ نشانه‌ای برای بازنگری؛ مالک اجرا و زمان مرور.

بازبینی، محاکمه نیست

در جلسه مرور، پیش از پرسیدن «چه کسی اشتباه کرد؟» می‌شود پرسید «کدام فرض درست نبود؟» شاید مشکل اطلاعات بوده، شاید تفسیر، شاید اجرا. مسئولیت افراد بعد از روشن شدن این تفکیک، دقیق‌تر قابل بحث است.

اگر هر مرور به دفاع شخصی تبدیل شود، ثبت تصمیم هم کم‌کم نمایشی می‌شود. افراد چیزی می‌نویسند که کمترین دردسر را داشته باشد، نه آنچه واقعا بر اساسش انتخاب کرده‌اند.

چه چیزی بهتر می‌شود؟

این روش تضمین تصمیم درست نیست. کمک می‌کند کیفیت پرسش‌ها و فرض‌ها قابل دیدن شود. در طول زمان می‌توان فهمید کجا بیش از حد مطمئن بوده‌ایم، کدام هشدار را ندیده‌ایم و کجا اجرای ضعیف را به حساب تصمیم بد گذاشته‌ایم.

نتیجه همچنان مهم است. فقط دیگر تنها چیزی نیست که از آن یاد می‌گیریم.

ادامه این فکر

اگر مسئله مشابهی تجربه کرده‌اید، خوشحال می‌شوم از زاویه شما هم ببینم.

گفتگو درباره این یادداشت